BUREAU
INTERNATIONAL D'INFORMATION BOUDDHISTE l
INTERNATIONAL BUDDHIST INFORMATION BUREAU
PHOØNG THOÂNG TIN PHAÄT
GIAÙO QUOÁC TEÁ
Cô quan Thoâng tin vaø
Phaùt ngoân cuûa Vieän Hoùa Ñaïo, Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát
25, rue
Jaffeux - 92230 Gennevilliers (France) l
Tel.: Paris (331) 47 93 10 81
Fax : Paris (331) 47 91 41 38 l E-mail : ubcv.ibib@buddhist.com
Thoâng caùo Baùo chí taïi Paris ngaøy 25.4.2000
25 naêm sau ngaøy
30.4, HT. Thích Huyeàn Quang vieát thö ñeà nghò Ñaûng vaø Nhaø nöôùc XHCN laáy
ngaøy 30.4 laøm "Ngaøy Saùm hoái vaø
Chuùc sinh toaøn quoác" : Saùm hoái nhöõng sai laàm troïng ñaïi, giaûi
quyeát tình traïng bi thaûm cuûa nhöõng ngöôøi töû vong, taøn taät qua 2 cuoäc
chieán, vaø baûo ñaûm caùc quyeàn töï do caên baûn cuûa ngöôøi daân
Töø nôi löu ñaøy suoát 18 naêm qua ôû quaän Nghóa Haønh, tænh Quaûng Ngaõi, Ñaïi laõo Hoaø thöôïng Thích Huyeàn Quang, Xöû lyù Thöôøng vuï Vieän Taêng Thoáng, Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, vöøa göûi moät böùc thö 6 trang ñeán caùc oâng Leâ Khaû Phieâu, Traàn Ñöùc Löông, Phan Vaên Khaûi vaø Noâng Ñöùc Maïnh. Vaên thö mang soá 2/VTT/VP, ñeà ngaøy 21.4.2000, ñaõ ñöôïc Vieän Hoaù Ñaïo taïi Saigon göûi baûo ñaûm qua ñöôøng böu ñieän ñeán caùc nôi treân. Phoøng Thoâng tin Phaät giaùo Quoác teá xin traân troïng göûi ñeán quyù Cô quan Truyeàn thoâng vaø Baùo chí toaøn vaên böùc thö quan troïng vaø thoáng thieát cuûa moät Nhaø laõnh ñaïo Phaät giaùo tröôùc hieän tình suy vong cuûa ñaát nöôùc sau 25 naêm naïn ñoäc taøi toaøn trò hoaønh haønh. Caùc phaân ñeà trong böùc thö laø cuûa Phoøng Thoâng tin Phaät giaùo Quoác teá :
GIAÙO HOÄI PHAÄT GIAÙO VIEÄT NAM THOÁNG NHAÁT
VIEÄN
TAÊNG THOÁNG
Phaät lòch 2543
Soá 2/VTT/VP
Ñoàng kính göûi :
OÂng Leâ
Khaû Phieâu, Toång bí thö Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam
OÂng Traàn Ñöùc Löông, Chuû tòch CHXHCNVN
OÂng Phan Vaên Khaûi, Thuû töôùng CHXHCNVN
OÂng Noâng Ñöùc Maïnh, Chuû tòch Quoác hoäi CHXHCNVN
Nghóa Haønh, ngaøy 21 thaùng 4 naêm 2000
Thöa quyù Ngaøi,
Töø hôn moät thaùng qua Ñaûng vaø Nhaø nöôùc baét ñaàu toå chöùc aên möøng ngaøy keát thuùc chieán tranh 30.4.1975. "Ñaïi thaéng muøa xuaân", "Giaûi phoùng mieàn Nam", "Thoáng nhaát ñaát nöôùc", "Ñoäc laäp vaø hoøa bình", v.v... seõ laø nhöõng ñeà taøi ñöôïc ca ngôïi.
Nhaân danh Vieän Taêng thoáng vaø Hoäi ñoàng Löôõng vieän Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, toâi muoán noùi leân nhöõng ñieàu maø coù leõ Ñaûng vaø Nhaø nöôùc seõ khoâng coù cô hoäi nhaéc tôùi trong dòp Kyû nieäm 25 naêm naøy.
Nghó ñeán nhöõng ngöôøi ñaõ cheát vaø ñeå taâm lo cho gia ñình hoï
Hai ñieàu toâi mong ñöôïc quyù Ngaøi löu taâm, laø nhöõng ngöôøi töû vong, taøn taät vì cuoäc chieán, vaø quyeàn soáng cuûa ngöôøi daân vôùi ñaày ñuû caùc quyeàn töï do caên baûn chöa ñöôïc coâng nhaän.
Theo soá lieäu chính thöùc cuûa Nhaø nöôùc, trong cuoäc chieán vöøa qua coù ba trieäu ngöôøi cheát, 300.000 boä ñoäi maát tích chöa tìm thaáy moä phaàn. Trong thöïc teá, soá lieäu naøy coøn cao hôn gaáp boäi. Chöa keå haèng trieäu ngöôøi taøn taät, haèng trieäu gia ñình coù con em cheát traän khoâng ñöôïc naâng ñôõ hay ñeàn buø xöùng ñaùng. Chöa keå soá phaän ñoâng ñaûo binh só töû vong hay taøn taät thuoäc mieàn Nam cuõ chöa heà ñöôïc nhaéc nhôû nhö con daân moät nöôùc, duø chieán tranh chaám döùt töø laâu, duø löôõng cöïc phaân tranh treân theá giôùi ñaõ caùo chung. Chöa keå naïn nhaân cheát oan öùc hoaëc bò haønh haï taøn baïo trong thôøi Caûi caùch Ruoäng ñaát, maø con soá 700.000 ngöôøi ñaõ ñöôïc caùc caùn boä trong cuoäc tieát loä. Chöa keå naïn daân bò taøn saùt trong cuoäc Toång tieán coâng Teát Maäu Thaân, ñaëc bieät taïi Hueá. Chöa keå treân 100.000 ngöôøi bò haønh quyeát trong caùc Traïi Caûi taïo, vaø gaàn moät trieäu ngöôøi boû thaân treân bieån caû khi vöôït bieån tìm töï do. Bieát bao daâu beå thaûm saàu trong moät baøi tính coäng.
Ñoù laø nhöõng ngöôøi ñaõ cheát hoaëc soáng trong phuõ phaøng, queân laõng.
Choïn löïa duy nhaát : Vaøo tuø hay vaøo guoàng maùy Ñaûng
Nhaéc ñeán quyeàn soáng cuûa ngöôøi daân vôùi ñaày ñuû caùc quyeàn töï do caên baûn, toâi chôït nhôù lôøi tuyeân boá cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh : "Ñoäc laäp maø daân khoâng ñöôïc töï do, khoâng ñöôïc haïnh phuùc, thì ñoäc laäp khoâng coù nghóa gì". Söï thaät ngaøy nay, 80% noâng daân vaø ngöôøi lao ñoäng soáng trong caûnh baàn haøn, ñoùi khoå. Sung tuùc beà ngoaøi chæ thaáy ôû vaøi thaønh phoá lôùn, laøm maøu meø cho khaùch du lòch hay nhöõng nhaø ngoaïi giao phöông Taây, nhaèm caàu vieän trôï kinh teá. Sung tuùc noùi ñaây laø sung tuùc trong tham nhuõng vaø chuïp giöït cuûa nhau, chöù chöa laø ñôøi soáng oån ñònh thaùi hoøa cuûa moät xaõ hoäi an sinh.
Muoán bieát quoác gia thònh suy nhö theá naøo, chæ caàn nhìn vaøo ñôøi soáng cuûa moät ngöôøi daân thöôøng, moät ñoaøn theå, moät toân giaùo. Hieän taïi ôû nöôùc ta, ñoaøn theå hay toân giaùo khoâng ñöôïc quyeàn töï do toàn taïi, vì ñieàu 4 treân Hieán phaùp quy ñònh söï ñoäc toân cuûa tö töôûng Maùc Leâ-nin, vaø ñoäïc quyeàn cai trò cuûa Ñaûng Coäng saûn. Moïi hình thaùi sinh hoaït cuûa ñoaøn theå, toân giaùo ngoaøi chuû nghóa coäng saûn ñeàu bò loaïi tröø. Con ngöôøi Vieät ôû ñaàu theá kyû 21 chæ coøn hai choïn löïa : vaøo nhaø tuø hay vaøo guoàng maùy Ñaûng. Khoå thay khi vaøo guoàng maùy Ñaûng, con ngöôøi chaúng coøn ñöôïc hieän höõu theo caù tính töï do cuûa hoï. Coù mieäng khoâng ñöôïc noùi, coù ñaàu oùc khoâng ñöôïc suy nghó, coù traùi tim khoâng ñöôïc thöông yeâu noøi gioáng vaø queâ höông theo quan ñieåm rieâng bieät. Coøn vaøo nhaø tuø hay traïi caûi taïo thì ñöôïc töï do suy nghó moät mình, töï do aên noùi moät mình. Song töï do nhö theá laø töï do di ñoäng trong moà soáng, chaúng ai bieát chaúng ai hay, voâ tích söï vôùi xaõ hoäi, nhaân quaàn. Töï do theo kieåu naøy, khi nhaân phaåm ñaõ bò giaûi theå, coù khaùc chi thöù töï do cuûa loaøi truøn quaèn quaïi trong loøng ñaát ?
Lôøi tra vaán cho neàn vaên hieán Vieät vaø cho söï sinh töû cho moãi con ngöôøi
Thöa quyù Ngaøi,
Laø Taêng só Phaät giaùo, vôùi 83 tuoåi ñôøi, toâi khoâng ñöôïc soáng vaø hoaèng döông giaùo lyù Töø bi cuûa ñöùc Phaät cho ñoàng baøo toâi. Töø döôùi thôøi Vieät Nam Daân chuû Coäng hoøa ñeán Coäng hoøa Xaõ hoäi Chuû nghóa ngaøy nay, toâi chæ bieát muøi vò cuûa nhaø tuø. Bôûi côù gì moät coâng daân, moät ngöôøi toân giaùo nhö toâi khoâng ñöôïc soáng trong caûnh töï do ? Vaø qua toâi, moät Giaùo hoäi daân laäp coù truyeàn thoáng 20 theá kyû treân ñaát nöôùc naøy, laø Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, khoâng ñöôïc töï do sinh hoaït, nhö Coâng öôùc quoác teá veà caùc Quyeàn daân söï vaø chính trò cuûa Lieân Hieäp Quoác quy ñònh vaø baûo ñaûm ?
Caâu hoûi toâi ñaët ra ñaây khoâng laø söï oaùn haän caù nhaân hay lôøi than phieàn cuûa moät toân giaùo. Maø laø lôøi tra vaán thoáng thieát veà tieàn ñoà cuûa neàn vaên hieán Vieät, vaø söï sinh töû cho moãi con ngöôøi. Laø naïn nhaân vaø chöùng nhaân lòch söû 55 naêm qua, toâi muoán ñöôïc thaáy ñaát nöôùc ñoåi thay trong khi mình coøn soáng. Chöù khoâng muoán töø giaû coõi ñôøi vôùi hình aûnh cuûa moät chính theå baát bieán trong chuû tröông kyø thò vaø ñaøn aùp töï do toân giaùo, töï do ngoân luaän, töï do baùo chí, töï do laäp hoäi cuøng moïi quyeàn töï do caên baûn cuûa nhaân quyeàn.
10 ngoùn tay chaët 5 ngoùn :
tieâu dieät Trí, Phuù, Ñòa, Haøo vaø Toân giaùo thôøi Vieät Minh
Naêm 1950, soáng ôû Lieân khu 5 vaøo thôøi Chuû tòch Hoà Chí Minh phaùt ñoäng Caûi caùch Ruoäng ñaát, toâi ñaõ töøng nghe caùn boä vaø loa phoùng thanh ra raû ngaøy ñeâm keâu goïi nhaân daân tieâu dieät naêm thaønh phaàn xaõ hoäi "Trí, phuù, ñòa, haøo, vaø toân giaùo löu manh". Möôøi ngoùn tay maø chaët maát naêm thì coøn laïi gì ? Naêm 1951, oâng Nguyeãn Duy Trinh, Chuû tòch UÛy ban Khaùng chieán Haønh chính Lieân khu 5, ñaïi dieän Chính phuû Trung öông, tuyeân boá raèng : "Phaät giaùo ñaõ ñeán luùc caùo chung". OÂng Trinh neâu ñích danh Phaät giaùo, khoâng nhaéc nhôû hay coâng kích caùc toân giaùo khaùc. Theá laø sang naêm 1952, chính quyeàn khaùng chieán baét quaàn chuùng Phaät töû phaûi rôøi boû haøng nguõ Phaät giaùo ñeå saùp nhaäp vaøo Lieân Vieät, moät toå chöùc ngoaïi vi cuûa Ñaûng. Toâi phaûn ñoái, lieàn bò baét giam taïi Quaûng Ngaõi, Hoäi Phaät giaùo Cöùu quoác cuûa chuùng toâi bò giaûi taùn. Nhôø coù Hieäp ñònh ñình chieán Geneøve naêm 1954, toâi môùi ñöôïc traû töï do. Giaáy phoùng thích khoâng ghi toâi phaïm toäi gì.
Kyø thò vaø ñaøn aùp Phaät giaùo sau ngaøy 30.4.1975
Sau ngaøy 30.4.1975, chính quyeàn Caùch maïng leân ngoâi, ai cuõng töôûng moïi thaønh phaàn daân toäc, moïi taàng lôùp nhaân daân seõ ñöôïc yeân oån laøm aên, töï do sinh hoïat trong tinh thaàn hoøa hôïp hoøa giaûi ghi trong Hieäp ñònh Paris. Nhöng khoâng, chuyeän cuõ taùi hieän. Thaønh phaàn ñoâng ñaûo quaàn chuùng laø Phaät giaùo ñoà, toå chöùc coù truyeàn thoáng daân toäc vaø quy moâ laø Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, laø nhöõng naïn nhaân bò kyø thò vaø bò ñaøn aùp tröôùc tieân. Maëc duø laäp tröôøng cuûa Giaùo hoäi chuùng toâi tröôùc sau nhö moät : daân toäc, hoøa bình, töø bi, cöùu khoå.
Chính saùch kyø thò vaø ñaøn aùp theå hieän qua vieäc baét Taêng Ni hoaøn tuïc, baét hoï ñi kinh teá môùi, ñi nghóa vuï sang chieán tröôøng Kampuchia hay ñem giam vaøo traïi Caûi taïo ; chieám ñoaït taïi Saigon vaø treân khaép caùc tænh thaønh ôû mieàn Nam taát caû caùc cô sôû töï vieän, gia oác cuûa Giaùo hoäi, caùc cô sôû vaên hoùa, giaùo duïc, xaõ hoäi, kinh teá, vieän ñaïi hoïc Vaïn Haïnh, heä thoáng tröôøng trung, tieåu hoïc Boà Ñeà, tröôøng Thanh nieân Phuïng söï xaõ hoäi, cô quan töø thieän, nhaø nuoâi treû, coâ nhi vieän, ñaát chuøa, kinh saùch, v.v... . Khieán cho 12 Taêng Ni ñaõ phaûi töï thieâu taäp theå taïi Chuøa Döôïc Sö ôû Caàn Thô ngaøy 2.11.1975 ñeå phaûn ñoái vaø yeâu saùch quyeàn töï do toân giaùo.
Trong böùc thö ñeà ngaøy 20.9.1975, mang soá 0278-VHÑ/VP, nhaân danh Vieän Hoùa Ñaïo göûi oâng Chuû tòch Chaùnh phuû Caùch maïng Laâm thôøi Coäng hoøa Mieàn Nam (kính quaù Thöôïng töôùng Traàn Vaên Traø, Chuû tòch UÛy ban Quaân Quaûn Saigon - Gia ñònh), toâi ñaõ yeâu caàu chaám döùt haønh ñoäng ñaäp phaù töôïng Phaät. Trong thö, toâi neâu roõ 3 tröôøng hôïp cuï theå phaù töôïng Phaät taïi chuøa Böûu Long ôû Soùc Traêng ngaøy 2.9.75 ; ñaët mìn phaù töôïng Phaät Quan AÂm loä thieân cao 9 thöôùc taïi ñoài Phuù Haûi ôû Phan thieát ngaøy 11.9.75 ; ñaët mìn phaù töôïng Phaät Quan AÂm taïi Bieån Hoà ôû Pleiku ngaøy 11.9.75.
Tình traïng caøng luùc caøng teä haïi, neân ngaøy 17.3.1977 toâi laïi nhaân danh Vieän Hoaù Ñaïo vieát thö, mang soá 044/VHÑ/VP, göûi Thuû töôùng Phaïm Vaên Ñoàng, noùi leân chính saùch ñaøn aùp toân giaùo quy moâ taïi mieàn Nam cuõ. Keøm thö, toâi neâu roõ 88 tröôøng hôïp ñaøn aùp cuï theå vaø caùc vuï cöôõng chieám vaên phoøng truï sôû Giaùo hoäi taïi 29 tænh thaønh : Phuù boån, Long khaùnh, Khaùnh hoøa, Nhatrang, Ñaø Naüng, Quaûng ngaõi, Bình thuaän, Soùc traêng, Chöông thieän, Saigon, Thuû ñöùc, Long chaâu tieàn, Kieân giang, Tuyeân ñöùc, Gia lai, Kontum, Pleiku, Ban Meâ thuoäc, Ñònh töôøng, Phan thieát, Bình tuy, Haäu giang, Kieán phong, Thuaän haûi, Ñoàng nai, Bình chaùnh, Bieân hoøa, Long an, Minh haûi. Vieäc taøn phaù caùc Phaät ñaøi toân nghieâm vaãn tieáp dieãn. Cho ñeán ñaàu naêm 1977, gaàn 20 töôïng Phaät Thích Ca vaø Quaùn Theá AÂm bò phaù huûy baèng chaát noå, baèng buùa, thuû tieâu hoaëc vöùt xuoáng soâng. Nhö caùc tröôøng hôïp xaåy ra taïi caùc chuøa Tænh hoäi ôû Gia Lai, Kontum, Ban Meâ thuoäc, chuøa Vaïn Hoøa ôû Kieân giang, chuøa Khaùnh Minh ôû Caàn giuoäc, chuøa Thieàn Toân ôû Minh Haûi, Nieäm Phaät ñöôøng trong beänh vieän Nguyeãn Vaên Nhöït, v.v...
Baây giôø Daân khinh ñaùo ñeå
Ñaïi laõo Hoøa thöôïng Thích Ñoân Haäu ôû mieàn Baéc trôû veà Nam thaáy tình hình ñaøn aùp nhaân quyeàn noùi chung vaø khuûng boá Phaät giaùo noùi rieâng, ñaõ phaûi thaùn leân trong baêng hoài nieäm maø ngaøi cho ghi aâm, hieän chuùng toâi coøn giöõ, raèng : "Tình ñoaøn keát, thöông yeâu, kính troïng cuûa nhaân daân mieàn Nam chæ ñöôïc 10 ngaøy. Sau 10 ngaøy ("giaûi phoùng") : tình ñoaøn keát tan raõ, loøng yeâu thöông ñoåi thaønh gheùt cay gheùt ñaéng, söï kính troïng baây giôø ngöôøi daân trôû laïi khinh ñaùo ñeå".
Duø tình hình khoù khaên khoác lieät nhö theá, nhöng Vieän Hoùa Ñaïo, Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, vaãn nghó ñeán söï ñoùng goùp phaàn mình vaøo cuoäc taùi thieát queâ höông sau thôøi chieán, nghó ñeán vieäc thoáng nhaát khoái löôïng Phaät giaùo ñoà hai mieàn Nam Baéc, y nhö thôøi ñaát nöôùc chöa bò Hieäp ñònh Geneøve qua phaân, ñeå chaán chænh ñaïo ñöùc, baûo veä neàn hoøa bình daân toäc, baêng boù veát thöông tranh chaáp, baát hoaø, vaø baøi tröø caùc teä naïn xaõ hoäi. Vieän chuùng toâi ñaõ caån thænh Ñaïi laõo Hoøa thöôïng Thích Ñoân Haäu ñaïi dieän ñeán gaëp oâng Nguyeãn Vaên Hieáu, Boä tröôûng boä Vaên hoùa, trình baøy söï vieäc. Nhöng oâng Hieáu traû lôøi : Thoáng nhaát raát toát, nhöng khoâng thoáng nhaát vôùi Phaät giaùo phaûn ñoäng. Hoûi Phaät giaùo phaûn ñoäng laø ai ? OÂng Hieáu khoâng traû lôøi. Phaûi chaêng oâng Hieáu vaø chính quyeàn Caùch maïng khoâng muoán cho Phaät giaùo ñoà Baéc Nam Trung thoáng nhaát trong leõ Ñaïo, maø chæ nhaèm baét hoï "thoáng nhaát" vôùi chính trò ?
Nhöõng ai khoâng chòu theá tuïc hoùa ñaïo Phaät lieàn bò baét nhoát, bò chuïp cho ñuû thöù muõ. Hieän traïng maø naêm 1977, toâi cuøng caùc vò laõnh ñaïo cao caáp vaø trung caáp trong Vieän Hoùa Ñaïo, nhö quyù Thaày Thieän Minh, Quaûng Ñoä, Trí Giaùc, Thoâng Hueä, v.v... bò baét giam ôû Phan Ñaêng Löu. Cuoái naêm 1977, Hoøa thöôïng Thích Thieän Minh bò tra taán ñeán cheát trong tuø, Giaùo hoäi xin nhaän thi haøi laøm leã an taùng, thì bò töø choái. Hai naêm sau, taát caû chuùng toâi bò ñöa ra toøa xeùt xöû maø vaãn khoâng bieát mình phaïm toäi gì. Bôûi chæ ñöùng nghe lôøi vu caùo phaùn quyeát, khoâng ñöôïc quyeàn töï bieän hoä, cuõng chaúng coù luaät sö baûo veä nhö taïi caùc nöôùc vaên minh toân troïng phaùp quyeàn. Ngöôøi laõnh aùn treo, ngöôøi tha boãng, ngöôøi bò 2 naêm, 3 naêm, 7 naêm tuø.
Neàn "Phaät giaùo Nöôùc nhaø" bieán thaønh "Phaät giaùo Nhaø nöôùc"
Cuoái naêm 1981, Ñaûng vaø Nhaø nöôùc döïng leân toå chöùc Phaät giaùo laøm coâng cuï cho chính trò, boû tinh thaàn thoáng nhaát ñaëc thuø cuûa Phaät giaùo Vieät Nam ñeå thu hình vaøo danh xöng "Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam". Töø phong traøo Chaán höng Phaät giaùo ñaàu theá kyû XX, suoát 70 naêm qua, taâm nguyeän chuùng toâi haønh trì cho cuoäc thoáng nhaát neàn Phaät giaùo Nöôùc nhaø, thì nay Ñaûng naén döïng ra toå chöùc Phaät giaùo Nhaø nöôùc. Vì vaäy maø chuùng toâi phaûn ñoái. Vieäc Giaùo hoäi laø cuûa chö Taêng Ni vaø Phaät töû quyeát ñònh, côù sao Ñaûng laïi nhuùng tay saép ñaët vaø quyeát ñònh thay cho haøng giaùo phaåm Giaùo hoäi vaø quaàn chuùng Phaät töû ? Baùo chí Ñaûng vaø Nhaø nöôùc döïa vaøo vaøi Taêng só teân tuoåi laøm bình phong traán an quaàn chuùng trong nöôùc vaø dö luaän theá giôùi. Nhöng ngoaøi nhöõng ngöôøi ñoäi loát Taêng giaø, coøn laïi laø nhöõng tröôøng hôïp caù nhaân bò boù buoäc, bò luõng ñoaïn, thuùc eùp, hoaëc nhieàu vò laâm caûnh giaû daïi qua aûi. Khieán Phaät töû toaøn quoác khoå taâm chöùng kieán caûnh : Moät Giaùo hoäi Nhaø nöôùc ñaõ cheát maø chöa choân ! Moät Giaùo hoäi Daân laäp (Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát) ñaõ choân maø vaãn soáng !
Giaùo hoäi laø nôi taäp hoïp nhöõng ngöôøi mang cuøng chí nguyeän ñem laïi Chaân, Thieän, Myõ vaø giaûi thoaùt khoå ñau cho ñôøi. Khoâng theå laø nôi hoan hoâ, ñaû ñaûo suoát ngaøy. Vì vaäy chuùng toâi töø khöôùc hình thöùc vaø noäi dung cuûa moät Giaùo hoäi coâng cuï. Theá laø ngaøy 25.2.1982, toâi nhaän Quyeát ñònh soá 71/QÑ-UB cuûa UÛy ban Nhaân daân TP Hoà Chí Minh do oâng Nguyeãn Minh Ñaïm, Phoù giaùm ñoác Coâng an thaønh phoá vaø oâng Leâ Quang Chaùnh, thay maët Chuû tòch UÛy ban Nhaân daân thaønh phoá kyù, truïc xuaát toâi ra khoûi thaønh phoá Saigon. AÙp giaûi veà quaûn thuùc taïi tænh Nghóa Bình töø ñoù ñeán nay. Baûn Quyeát ñònh ghi toäi danh cuûa toâi laø "lôïi duïng toân giaùo ñeå gaây chia reõ khoái ñoaøn keát daân toäc (...), gaây nguy haïi vaø an ninh traät töï cuûa thaønh phoá". Laáy quyeàn gì maø UÛy ban Nhaân daân Thaønh phoá quyeát ñònh, baét giam, löu ñaøy moät tu só cuõng laø coâng daân nhö toâi, chaúng caàn thoâng qua söï xeùt xöû cuûa baát cöù toøa aùn naøo. Cung caùch aáy coù laø toân troïng phaùp quyeàn chaêng ? Cuøng bò baét, cuøng bò ñöa veà nguyeân quaùn quaûn thuùc nhö toâi, coøn coù Hoøa thöôïng Thích Quaûng Ñoä giaûi veà Thaùi Bình ôû mieàn Baéc.
Daân bieát, daân caâm hoïng. Ñaûng bieát, ñaûng boû tuø
Naêm 1992, Ñaïi laõo Hoøa thöôïng Thích Ñoân Haäu vieân tòch taïi chuøa Linh Muï ôû Hueá. Cuoái thaùng 4 naêm aáy, toâi xin pheùp ra Hueá thoï tang Ngaøi cuøng vôùi chö toân Giaùo phaåm cao caáp, trung caáp cuûa Giaùo hoäi vaø Taêng Ni, Phaät töû quy taäp veà töø caùc mieàn Nam, Trung, Baéc. Taïi leã ñieáu naøy, toâi ñöôïc chö vò Giaùo phaåm coù maët, chieáu Chuùc thö cuûa coá Ñaïi laõo Hoøa thöôïng Thích Ñoân Haäu, uûy nhieäm toâi laøm Quyeàn Vieän tröôûng Vieän Hoùa Ñaïo, ñeå cuøng vôùi nhò vò Hoøa thöôïng Thích Quaûng Ñoä, Thích Phaùp Tri laõnh ñaïo Giaùo hoäi vaän ñoäng phuïc hoài quyeàn sinh hoaït cho Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, vaø toå chöùc Ñaïi hoäi VIII ñeå boå sung nhaân söï lo vieäc hoaèng phaùp lôïi sanh.
Tieáp nhaän aán tín cuûa Giaùo hoäi vaø troïng traùch chö Giaùo phaåm giao phoù, veà laïi Quaûng Ngaõi toâi vieát "Ñôn xin cöùu xeùt nhieàu vieäc" ñeà ngaøy 25.6.1992 bao goàm 9 yeâu saùch göûi caùc oâng Toång bí thö Ñaûng, Chuû tòch Quoác hoäi, Chuû tòch Hoäi ñoàng Nhaø nöôùc, Chuû tòch Hoäi ñoàng Boä tröôûng, Chuû tòch Toái cao Phaùp vieän vaø Chuû tòch Maët traän Toå quoác. Laï thay, thö khoâng ñöôïc hoài aâm. Khoâng bao giôø ñöôïc hoài aâm, nhöõng thö tröôùc ñoù cuõng nhö nhieàu thö sau naøy. Ñaûng vaø Nhaø nöôùc thöôøng tuyeân boá neàn daân chuû Xaõ hoäi Chuû nghóa daân chuû moät trieäu laàn hôn caùc nöôùc daân chuû tö saûn phöông Taây. Sao laïi giöõ thaùi ñoä xem thöôøng tieáng keâu cöùu cuûa ngöôøi daân nhö theá ? Khaåu hieäu tuyeân truyeàn cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc laø "daân bieát, daân laøm, daân kieåm tra" coøn mang yù nghóa gì nöõa ?
Söï traû lôøi giaùn tieáp maø chuùng toâi nhaän ñöôïc laø hai taøi lieäu "Maät" mang soá 125/TUDV cuûa Ban Daân vaän vaø "Tuyeät Maät" mang soá 106/PA 15-16 cuûa cô quan Coâng an Boä Noäi vuï vaøo naêm 1993. Hai taøi lieäu naøy chæ thò caùn boä coâng an vaø toân giaùo vaän "caét ñöùt tay chaân" vaø laáy "giaùo luaät, phaùp luaät" coâ laäp toâi vaø choáng haøng giaùo phaåm Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, maø taøi lieäu goïi baèng danh xöng khoâng maáy leã ñoä vaø raát thieáu chính trò "Boïn phaûn ñoäng Phaät giaùo AÁn Quang" !
Phaûn ñoäng hay khoâng phaûn ñoäng chæ laø caùch Ñaûng phaân chia thuø baïn. Chöù trong thöïc teá, toân giaùo noùi chung, Phaät giaùo noùi rieâng, chaúng ai thoaùt khoûi söï kìm keïp, haïn cheá toái ña neáu khoâng noùi laø öùc cheá cuûa nhöõng saéc luaät, nghò ñònh, höôùng daãn veà toân giaùo. Suoát hai ngaøn naêm lòch söû Vieät, ôû vaøo caùc trieàu ñaïi töï chuû vaø ñoäc laäp, Phaät giaùo chöa bao giôø nhaän caùc loaïi Saéc luaät daønh cho toân giaùo nhö theá. Töø Nghò ñònh 297/CP, roài 69 cuûa Hoäi ñoàng Boä tröôûng naêm 1991 ñeán Nghò ñònh 26/1999/NÑCP, töø caùc Chæ thò, Höôùng daãn 379/TTG, 500/HD/TGCP ñeán Höôùng daãn Nghò ñònh 26 cuûa Ban Toân giaùo Chính phuû hoâm 16.6.1999, 25 naêm roøng raõ vöøa qua taát caû caùc toân giaùo, caùc ngöôøi coù tín ngöôõng ñeàu buoäc phaûi ñöùng saép haøng nghe Nhaø nöôùc daïy baûo qua Ban Toân giaùo Chính phuû veà nhöõng ñieàu chaúng dính líu chi ñeán chuyeän tín ngöôõng, chuyeän giaùc ngoä hay giaûi thoaùt khoûi voâ minh, khoå naïn. Chaúng coù gì goïi laø töï do caû.
Ñaáy laø tình traïng vaø hoaøn caûnh ngöôøi daân noùi chung, ngöôøi tu só vaø Phaät töû noùi rieâng chòu ñöïng trong öùc cheá vaø khoán cuøng taïi mieàn Nam 25 naêm qua, taïi mieàn Baéc 45 naêm qua.
Phuïc hoài quyeàn sinh hoaït cuûa GHPGVNTN, traû töï do cho tuø nhaân toân giaùo vaø baõi boû Nghò ñònh 31/CP
Con chim saép cheát tieáng noù keâu thoáng thieát. Ngöôøi laõo taêng saép veà coõi Phaät nhö toâi khoâng noùi lôøi gian doái : Ñaûng vaø Nhaø nöôùc khoâng theå maõi maõi che ñaäy nhöõng loãi laàm cuûa mình ñeå laøm chuyeän thaát ñöùc, maø haäu quaû khieán nhaân daân baàn cuøng, toân giaùo bò ñaøn aùp, trí thöùc maát töï do tö töôûng, nhaø baùo maát töï do ngoân luaän, vaên ngheä só maát quyeàn saùng taïo, ngöôøi lao ñoäng khoâng töï do nghieäp ñoaøn...
Ñaõ ñeán luùc caàn chaám döùt tình traïng laøm cho daân ngheøo nöôùc yeáu, nhaân taøi vaø trí thöùc tieâu ma.
Ñoái vôùi Phaät giaùo, chuùng toâi yeâu saùch Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát phaûi ñöôïc phuïc hoài quyeàn töï do sinh hoaït treân phaùp lyù hieän haønh, voán ñöôïc quy ñònh vaø baûo ñaûm taïi Hieán chöông, Tuyeân ngoân Quoác teá Nhaân quyeàn vaø Coâng öôùc quoác teá veà caùc quyeàn daân söï vaø chính trò cuûa LHQ. Caùc Hoøa thöôïng, Thöôïng toïa, Ñaïi ñöùc Taêng Ni, Phaät töû sau khi ñöôïc traû töï do phaûi ñöôïc phuïc hoài hoä khaåu, quyeàn coâng daân vaø quyeàn töï do haønh ñaïo ; baõi boû Nghò ñònh 31/CP ñeå chaám döùt vónh vieãn cheá ñoä quaûn cheá haønh chính phi luaät phaùp khieán keû ñöôïc traû töï do vaãn thaáy nhö mình bò daãn ñoä töø nhaø tuø nhoû sang nhaø tuø lôùn, khieán ai naáy nôm nôùp lo aâu bò baét voâ côù baát cöù luùc naøo. Caùc Taêng só, Phaät töû coøn bò giam giöõ hay quaûn cheá phaûi ñöôïc traû töï do vaø giaûi cheá. Neáu xeùt thaáy hoï coù toäi, thì ñöa ra xeùt xöû coâng khai tröôùc moät toøa aùn vôùi quyeàn baøo chöõa cuûa luaät sö do hoï choïn löïa, cuøng söï hieän dieän cuûa baùo chí quoác teá.
Ngoaøi ra, chuùng toâi xin traû laïi "chieác muõ phaûn ñoäng", "chieác muõ phaù hoaïi", "chieác muõ vu caùo choáng ñoái" cho nhöõng ai chuïp leân ñaàu chuùng toâi. Ñaïo Phaät laø ñaïo thöïc haønh söï Giaùc ngoä vaø Cöùu khoå. Ñaïo Phaät laø ñaïo xaây döïng moät coõi ngöôøi nhaân aùi vaø huynh ñeää. Ñaïo Phaät khoâng choáng ñoái nhöõng tö töôûng thôøi ñaïi, vì nhöõng tö töôûng aáy seõ theo thôøi ñaïi ñi qua. Ñaïo Phaät laáy Chaùnh Kieán soi saùng caùc thieân kieán, taø kieán maø thoâi.
Linh quyeàn cho ngöôøi cheát
vaø Nhaân quyeàn cho ngöôøi soáng : 3 lôøi ñeà nghò
Kyû nieäm 25 naêm chaám döùt chieán tranh, theo toâi nghó, Ñaûng vaø Nhaø nöôùc neân laøm chuyeän coù moät khoâng hai, chuyeän khoâng ai daùm laøm, ngoaïi tröø keû coù huøng taâm traùng chí. AÁy laø thöïc hieän ba nghóa cöû vaên minh :
Thöù nhaát, chaám döùt vónh vieãn söï gaây chieán trong yù nghó (tö duy) cuõng nhö trong haønh ñoäng, ñoái vôùi moïi thaønh phaàn daân toäc vaø toân giaùo ngoaøi ñaûng Coäng saûn. Söï gaây chieán aáy ñaõ töø laâu hoùa trang baèng chuû tröông ñaáu tranh giai caáp vaø chuyeân chính voâ saûn ;
Thöù hai, laáy ngaøy 30.4. laøm "Ngaøy Saùm hoái vaø Chuùc Sinh toaøn quoác". Saùm hoái vôùi ngöôøi cheát vaø Chuùc Sinh ngöôøi soáng. Caùc nöôùc daân chuû Taây phöông laøm cuoäc saùm hoái caùc loãi laàm haèng ngaøy, qua cô cheá töï do baùo chí, töï do ngoân luaän, töï do pheâ phaùn ñeå chính quyeàn söûa sai. Moät toân giaùo lôùn cuûa phöông Taây nhö Giaùo hoäi Coâng giaùo, maø vöøa ñaây ñöùc Giaùo hoaøng cuõng phaûi laøm cuoäc Thoáng hoái caùc sai laàm böùc töû vaø baïo ñoäng cuûa Giaùo hoäi doïc hai ngaøn naêm qua ñoái vôùi ñoàng loaïi vaø caùc toân giaùo khaùc. Coù theå naøo Ñaûng vaø Nhaø nöôùc Xaõ hoäi Chuû nghóa daùm khaúng ñònh khoâng vi phaïm sai laàm trong 55 naêm qua ? Bao nhieâu lôøi taû oaùn töø hai cuoäc chieán, trong Caûi caùch ruoäng ñaát, trong Toång tieán coâng Teát Maäu thaân ôû Hueá, trong caùc vuøng Kinh teá môùi, vaø taïi caùc Traïi taäp trung Caûi taïo. Duø choái boû caùch naøo chaêng, vaãn khoù traùnh neù moät thöïc teá, laø oan hoàn bò böùc töû ñeám khoâng xieát. Ñaûng vaø Nhaø nöôùc haõy xoùt thöông nhöõng ngöôøi cheát, haõy nghó ñeán Linh quyeàn cuûa hoï maø Saùm hoái vaø laøm leã Caàu Sieâu cho vong hoàn hoï thoâi vaát vöôûng goïi keâu baùo oaùn.
Linh quyeàn cho ngöôøi cheát. Nhaân quyeàn cho ngöôøi soáng, ñaây laø yù nghóa cuûa leã Chuùc Sinh. Xöa caùc vua chuùa Teá Trôøi moãi naêm ôû ñaøn Nam giao caàu cho quoác thaùi daân an. Nay ôû thôøi ñaïi môùi, Nhaø nöôùc neân aùp duïng luaät phaùp baûo ñaûm caùc quyeàn töï do caên baûn veà daân söï vaø chính trò cho moïi coâng daân, nhö moät caùch Teá thôø Ngöôøi.
Thöù ba, ban haønh thaønh Saéc luaät trong vieäc tìm kieám thi haøi keû cheát traän, duø hoï thuoäc boä ñoäi mieàn Baéc hay binh só mieàn Nam ñeå choân caát vaø traû nghóa cho gia ñình hoï khoûi ngaäm nguøi ; traû töï do cho toaøn boä nhöõng ngöôøi tuø vì chính kieán hay toân giaùo ; phuïc hoài danh döï nhöõng keû cheát oan, vaø caáp döôõng xöùng ñaùng nhöõng ngöôøi taøn taät vì chieán tranh, khoâng phaân bieät Nam Baéc, chính kieán.
Laøm ñöôïc ba ñieàu noùi treân cuøng vôùi vieäc toân troïng quyeàn töï do sinh hoaït cuûa Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, chieán tranh môùi thöïc söï chaám döùt, cuoäc leã 25 naêm môùi mang yù nghóa khôûi ñaàu cho cuoäc hoøa hôïp daân toäc thöïc söï.
Mong laém thay.
Traân troïng chaøo quyù Ngaøi.
Xöû lyù Thöôøng vuï Vieän Taêng Thoáng
Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát
(kyù teân)
Tyø kheo
Thích Huyen Quang
Baûn sao kính göûi :
- Hoøa
thöôïng Thích Quaûng Ñoä,
Vieän tröôûng Vieän Hoùa Ñaïo
"ñeå kính töôøng"
- Vaên phoøng II Vieän Hoùa Ñaïo taïi Hoa Kyø
"ñeå tri töôøng"
- Phoøng Thoâng tin Phaät giaùo Quoác teá taïi Paris
"ñeå phoå bieán"
- Hoà sô löu.-